Michel Braungart, grondlegger van het cradle-to-cradle principe:
“Vergeet groen, vergeet uitstoot. Het gaat om kwaliteit en effectiviteit!”
Duurzaamheid? Saai! Efficiënt omgaan met natuurlijke bronnen? Fout! Streven naar ‘zero-emission’? Dan kun je beter direct je bedrijf sluiten. Michael Braungart, (mede) auteur van het boek ‘Cradle to cradle’ begon zijn bijdrage aan het symposium in de Cruise Terminal met het omverschoppen van aardig wat heilige huisjes. Om vervolgens zijn toehoorders voor te schotelen hoe het wel moet. “Vergeet efficiency. Het gaat om effectiviteit!”
Voor een groot deel van de deelnemers aan dit seminar vormde deze Duitse goeroe met zijn revolutionaire ideeën het hoogtepunt van de middag. Met reden, want Braungart heeft als uitvinder van het ‘van wieg-tot-wieg’ principe - afval is voedsel - een kentering teweeg gebracht in het denken over duurzaamheid. Zelf moet hij overigens niet veel hebben van het begrip ‘duurzaamheid’, wat volgens hem een uitermate saai en nietszeggend begrip is. Braungart: “Alles draait om het maken van goede producten. Kwaliteit en innovatie. Een product waar je ziek van wordt is niet mooi. Het heeft weinig zin om slechte producten een beetje minder slecht te maken. Je moet niet proberen om het milieu minder te beschadigen, nee, je moet het milieu beschermen.” Effectiviteit is daarbij het sleutelwoord. Of, zoals Braungart het verwoordde: “Mensen zijn te veel gericht op efficiency. Maar het draait om effectiviteit. Als je een bos bloemen voor je vrouw koopt, is dat niet efficiënt. Maar wel effectief. Alles wat leuk is in het leven, is niet efficiënt.”
Goede producten
Het cradle-to-cradle gaat meer over cultuur dan over milieu, zo benadrukte Braungart. “Alles moet opnieuw worden uitgevonden. Want het gaat niet alleen om recyclen. Het gaat niet om groen, niet om duurzaamheid en niet om minder uitstoot. Het gaat om producten die onze omgeving beter maken dan ze al is. Om kwaliteit. Om een gebouw dat de lucht schoner maakt. Aan verf of beton die de luchtkwaliteit verbeteren. Kleding moet zo ontworpen gaan worden dat het uiteindelijk weer op kan gaan in de natuur. We moeten niet proberen om slechte producten beter te maken. We moeten de juiste producten goed maken!”
Wat dat betreft is er nog een lange weg te gaan, want nagenoeg geen enkel product is nu geschikt voor gebruik binnenshuis. Integendeel, laserprinters vormen een regelrechte bedreiging voor de gezondheid. Speelgoed? Kan soms een ware chemicaliënbom zijn. Braungart:”Neem ook de labels op producten. ‘Low cadmium’ staat er dan bijvoorbeeld. Mooi. Maar datzelfde product bevat wel gigantisch veel lood. De Europese wetgeving is streng. Producten zijn veiliger en daardoor duurder. Daarom kopen we zoveel goederen uit China. Ze zijn goedkoop. Maar de kwaliteit is vaak slecht.”
Positieve boodschap
Desondanks was de boodschap van Braungart positief en hoopgevend. Want, zo benadrukte hij: “We zijn helemaal niet met teveel mensen op deze wereld. We moeten alleen beter leren engineeren. Een goede infrastructuur aanleggen. We moeten net zo slim en effectief worden als mieren. Dat is alles. We hoeven ons zelf niet de grond in te praten. Al dat ‘blaming’ and ‘shaming’ is nergens voor nodig. We mogen best consumeren, we hoeven niet persé allemaal vegetarisch te worden. We moeten van duurzaamheid ook geen ethische kwestie maken. Want in tijden van crisis vergeet je ethiek als eerste. Ik ben het ook oneens met Al Gore, die zei dat het milieu nu ons grootste probleem is. Onzin. Het gaat altijd eerst om mensen. Het milieu mag nooit botsen met mensenrechten!” Met milieuridder Al Gore heeft deze voormalige chemicus en Greenpeace-activist überhaupt weinig op, zo bleek. ”De regering van Bush is veel milieuvriendelijker dan die van Clinton en Al Gore. Al Gore heeft als vicepresident bijvoorbeeld 36 kantoren van Greenpeace gesloten.”
‘Cradelende’ Nederlander
Wel had Braungart een positief woord voor de Nederlanders. “Nederland is erg gedreven als het gaat om duurzaamheid en innovatie. Bovendien zijn Nederlanders geen papagaaien. Iedereen hier heeft een eigen mening, en jullie zijn erg creatief. Het cradle-to-cradle principe is in dit land erg succesvol en wordt op een volwassen manier toegepast. Er zijn in Nederland maar liefst vijfhonderd ‘cradle-architecten’. Wat ze allemaal doen, weet ik niet. Maar dat geeft niet. Het zal wel niet allemaal perfect zijn, maar dat kan ook niet. In een revolutie gaan dingen niet perfect. Het gaat er om dat we samen iets doen.” Waarvan acte!
