Herstel van landschapsvormende processen Natuurlijke klimaatbuffers
efficiënte oplossing bij klimaatveranderingen
De snelheid waarmee de klimaatverandering zich voltrekt, vraagt naast technische maatregelen ook om duurzame ruimtelijke maatregelen. Vijf natuurorganisaties (Vereniging Natuurmonumenten, Vogelbescherming Nederland, Staatsbosbeheer, ARK Natuurontwikkeling en de Waddenvereniging) hebben daarom samen met het bureau Stroming het concept ‘natuurlijke klimaatbuffers’ ontwikkeld. Dit innovatieve concept biedt volgens de initiatiefnemers een prima oplossing voor een aantal – vooral watergerelateerde – problemen en kan een belangrijke bijdrage leveren aan het klimaatbestendig maken van ons land. Klimaatbuffers bieden tegelijkertijd veel ruimte aan andere gebruiksfuncties.
De natuurorganisaties hebben hun visie eind vorig jaar aangeboden aan de politiek. De Tweede Kamer was dermate enthousiast dat ze meteen om een nadere uitwerking van het concept heeft gevraagd. Hierop is Royal Haskoning benaderd voor het uitvoeren van een definitiestudie. De studie is begin november afgerond.
Fundamenten
“Met natuurlijke klimaatbuffers kan ons land de gevolgen van klimaatverandering, zoals droogte, wateroverlast, overstromingen en stormen op efficiënte wijze opvangen”, legt Rob Speets van Royal Haskoning uit. “Er wordt ruimte gegeven aan herstel en revitalisering van natuurlijke landschapsvormende processen die ons land sinds mensenheugenis bescherming hebben geboden. Landaangroei door opslibbing, veengroei, duinvorming en aanzanding vormden eeuwenlang de fundamenten onder ons land. Herstel van deze processen, die wij zelf in de loop van de eeuwen in belangrijke mate hebben ingeperkt, bevordert de biodiversiteit in ons land en legt een duurzame basis voor ecologisch vitale landschappen waar wonen, werken en recreëren goed mogelijk is.”
Zes hoofdlandschapstypen
De inrichting en omvang van de natuurlijke klimaatbuffers verschilt per regio en is afhankelijk van lokale omstandigheden. Royal Haskoning onderscheidt zes hoofdlandschapstypen: rivierlandschappen, estuariumlandschappen, duinlandschappen, laagveenlandschappen, zandgrondlandschappen en heuvellandschappen. In heierenland worden nieuwe elementen toegevoegd aan het bestaande project Ruimte voor de Rivier, zoals substantiële dijkteruglegging of nieuwe rivierlopen in combinatie met rivierfronten.t riv
Eén van de innovatieve concepten die Royal Haskoning in haar rapport heeft aangegeven, heeft betrekking op Het Groene Hart. Speets: “Door de verdergaande bodemdaling in dit veengebied wordt de waterhuishouding steeds complexer en is niet meer te beheersen. Als je in dit gebied door het verhogen van de waterpeilen tot op het maaiveld veenvormende processen laat terugkeren die daar vroeger van nature ook plaatsvonden, kun je de bodemdaling stoppen en op termijn een verhoging van het maaiveld realiseren. Daarnaast ontstaan er kansen voor natuurontwikkeling. Het land kan zo meegroeien met de zeespiegelstijging.”
Een tweede concept betreft de Harger en Pettemer Polder ten noorden van Camperduin. Hier vormt de Hondsbossche en Pettemer Zeewering een zwakke schakel in de kust. “Natuurlijk kun je maatregelen nemen in de vorm van dijkophoging, zegt Speets, “maar deze oplossing zal op de lange termijn minder duurzaam zijn, zeker in het geval van een pessimistisch klimaatscenario. Een duurzamere oplossing is het realiseren van een dubbele zeewering, waarbij de Hondsbossche zeewering overslagbestendig gemaakt wordt. Het tussenliggende natuurgebied kan probleemloos het overslaande water opvangen.
Je kunt er ook voor kiezen om een doorgaande duinenrij in het achterland te realiseren. Hiervoor kan een deel van de huidige en in de toekomst steeds omvangrijker wordende zandsuppleties langs de kust worden aangewend. Hiermee worden duinvormende processen in gang gezet. Er ontstaat een doorgaande duinenrij langs de gehele Noord-Hollandse kust; een gladde kust die veilig en duurzaam is met minder onderhoud en die bovendien een belangrijke bijdrage levert aan natuur en recreatie.”
Rob Speets noemt de betrokkenheid van Royal Haskoning bij het concept van de natuurlijke klimaatbuffers een ‘mooi voorbeeld van hoe een adviesbureau in de frontlinie een flinke bijdrage kan leveren aan actuele vraagstukken’.
Pilotprojecten
Op basis van de criteria die Royal Haskoning heeft aangereikt, werken de betrokken natuurorganisaties inmiddels hard aan de voorbereiding van circa 20 pilotprojecten. Hiermee kan kennis en ervaring worden opgedaan voor een optimale praktische toepassing van het principe van natuurlijke klimaatbuffers.
Contactpersoon: Rob Speets
+31 (0)10 2865 532
r.speets@royalhaskoning.com
